Header

De Financiële Markt in review
(bepalend voor onze toekomstige koopkracht!)

Eenvoudig uitgedrukt wordt de markt gevormd door het samenspel van vraag en aanbod waarvan de prijs de functie is. Dat geldt evenzo in de geldmarkt waar de rente die prijsfunctie vervult. Stijgt de vraag naar kapitaal dan stijgt normaliter ook de rente en evenzo bij een dalende vraag daalt de rente.
 

Middels ingrijpen op deze markt door de centrale banken is van dit marktprincipe afscheid genomen, versterkt in de hand gewerkt door de val van Lehman in 2008. Liquiditeit werd toen het paradigma. Dus hoewel de leenbehoefte groter dan ooit werd, moest de marktrente juist lager worden “bijgesteld” omdat anders de uitstaande staatsschuld onbetaalbaar zou worden.
 

De geld- en kapitaalmarkt vormen verreweg de grootste markt ter wereld. De belangrijkste spelers op dit vlak zijn de centrale overheden gesecondeerd door hun zgn. onafhankelijke centrale banken met in het kielzog de 18 grote systeembanken w.o. Bank of America, Citigroup, Goldman Sachs (beschikt sinds 2008 over een bankvergunning) en JP Morgan in de V.S., Deutsche Bank in Duitsland, Crédit Suisse en UBS in Zwitserland, HSBC met hoofdzetel in Londen en BNP Paribas in Frankrijk en mede aangestuurd door de Bank of International Settlements (BIS), het meest obscure instituut te Basel.
 

 Door het grote publiek de ‘impact’ van een systeemcrisis te onthouden en voor te geven dat het “slechts” om een “tijdelijke aangelegenheid” gaat, blijft de relatieve rust op de kapitaalmarkt vooralsnog gehandhaafd.  Centrale bankiers blijken maar één belang te dienen en dat is rust op de financiële markten ongeacht de onevenwichtigheden.
 

Ondanks het versturen van mijn columns naar zowel de presidenten van DNB, de ECB in Frankfurt  alsmede de leiders van de fracties van de grootste politieke partijen in de Tweede Kamer bleef een antwoord uit. Echter medio december 2015 werd ik telefonisch door “onze” DNB benaderd onder dankzegging voor toezending van mijn kennelijk relevante columns. Op de vraag of mijn zorg werd gedeeld was het antwoord volmondig “ja”. Intussen is genoegzaam bekend dat zowel de president van DNB en van de Deutsche Bundesbank (DBB) als enigen “nee” stemmen tegen het beleid van de ECB. Waarmee de zwakke financiële positie van de zuidelijke landen middels het maandelijks opkopen van voorheen €80 miljard en thans €60 miljard wordt gefaciliteerd en gemasseerd.
 

Essentieel is evenwel dat de kredietfunctie van de banken als vliegwiel van de economische groei goeddeels dysfunct is gebleven:

 

a) vanwege de (in aparte ondernemingen verscholen) schuldenpositie
b) vanwege de strengere kapitaaleisen (met een lagere uitleenratio)


Financiële crisis = systeemcrisis

De centrale overheden wisten in 2008 niets beter te doen dan de rekening van de volstrekt insolvente systeembanken neer te leggen bij de belastingbetaler. Middels de geldpers, bezuinigingsmaatregelen alsmede belastingverzwaringen deed zich daarop direct het eerste koopkrachtverlies gelden. Tegelijkertijd zijn de middeninkomens er op achteruit gegaan en is er een soort tweedeling in de samenleving te ontstaan. Het woord systeemcrisis werd niet gebezigd.
 

Dit terwijl de crisis voortduurt zonder dat er sprake is van enige schuldsanering of  inlossing, in feite alleen mogelijk bij een sterk economische groei. Gezien de gigantisch hoog opgelopen schuldquotes (in relatie tot het BBP) moeten we eerder denken aan dubbele groeicijfers in plaats van de gemiddeld magere uitslagen rond 2% tot 2,5% jaarlijks om deze schulden nog ooit te kunnen inlopen. Hier klopt dus iets niet! Het bijdrukken van digitaal geld was volgens de Amerikaanse voormalig minister van Financiën Timothy Geithner noodzaak om een monetaire crash te voorkomen! Ja, en toen?
 

Voorts dient bedacht te worden dat de huidige moeder aller crises in de eerste plaats in de hand is gewerkt ten gevolge van het falend toezicht van de centrale banken met de Amerikaanse Federal Reserve (Fed) voorop maar ook dankzij de falende functie van de zgn. rating bureaus als Standard & Poor’s, Moody’s en Fitch die zich nota bene door hun eigen opdrachtgevers w.o. de banken lieten honoreren. Is er een beter voorbeeld van een slager die z’n eigen vlees keurt?
 

Nogmaals, het gevolg van een en ander is dat de totale mondiaal uitstaande schuld intussen is uitgegroeid tot ruim drie maal het mondiale Bruto Product waarmee de geest volledig uit de fles is. Buiten de directe staatsschuld in de V.S. ad bijna $20 biljoen spelen ook mee de ‘unfunded liabilities’ ( toekomstige uitkeringen in de oudedagsvoorzieningen, sociale zekerheid en de gezondheidssector) waarvoor onvoldoende reserves zijn gecreëerd. Volgens Forbes liggen deze thans op een negatieve hoogte van ca. $127 biljoen, ofwel zes maal het Amerikaanse BBP! Niemand schijnt van deze schulden wakker te liggen en niemand wil kennelijk weten wat hiervan de implicaties zijn.
 

Wat zijn de cruciale vraagstukken voor de fondsbeheerders?

 

a) wat gaat de rente doen in de toekomst?
b) wat wordt op termijn de inflatie?
c) waar gaat de economische groei naar toe?
d) wat is de bevolkingsgroei op termijn?


Sub a)
De revenuen van een overheidsfonds komen voor 100% voort uit staatsobligaties. De meeste pensioenfondsen dienen uit te gaan van een jaarlijkse opbrengst tussen 7% en 8% om op termijn solvent (naar de uitkeringsgerechtigden) te blijven. Wat heeft bijvoorbeeld de 10-year Bond de afgelopen 5 jaar gedaan? Wel, deze is niet hoger geweest dan circa 2,8% en gemiddeld amper 2%! Om de reële rente (opbrengst) te berekenen, dient hiervan het inflatiecijfer te worden afgetrokken.


Sub b) De gemiddelde inflatie lag rond 2,5%. Op basis van deze gemiddelde cijfers komen we uit op een gemiddelde reële rente ad – 0,1 %.
 

Sub c) de economische groei schommelt op z’n best rond 2% - 2,5%, met een afnemende productiviteitsgroei van 25% die zelfs negatief was in 2016 op basis waarvan veel eerder aan een groei van 2% dan aan 2,5% gedacht dient te worden.

Sub d) Wat de bevolkingsgroei aangaat, werd er “gemikt” op een ‘fertility rate’ van 2,2 kinderen per vrouw. Dat is belangrijk want hoe hoger de bevolkingsgroei hoe meer instroom in het productieproces resulterend in meer afdracht aan sociale verplichtingen zoals ouderdomspensioen. De reële bevolkingsgroei blijkt volgens de laatste gegevens van het National Center for Health Statistics echter bijna 20% lager uit te komen.

De instroom zal bijgevolg vanuit het buitenland moeten komen, met grote vraagtekens gezien president Trumps plannen deze instroom juist in te dammen.
 

Gezien de enorm opgelopen tekorten bij de sociale fondsen blijkt er dus veel te weinig rekening te zijn gehouden met bovenstaande ontwikkelingen dan wel dat er van onjuiste premissen werd uitgegaan, hetgeen zal leiden tot een mega drama!
 

Beheersing van de kapitaalmarkt

Hoewel we in een zgn. vrije democratie leven en ons eigen parlement mogen kiezen, staat de kapitaalmarkt zover van ons af dat we de staat alle ruimte bieden om deze markt tot in de klucht te exploiteren. Hiertegen bestaat nauwelijks enig verzet! Binnen de EU hebben we te maken met de ECB maar in de V.S., U.K. of Japan geldt direct de eigen centrale bankautoriteit.
 

Het zou natuurlijk nooit mogen zijn dat een soevereine staat annex centrale bank bij wijze van spreken een blanco check krijgt om de kapitaalmarkt zonder adequate checks and balances “uit te wonen” en ongelimiteerd ‘out of thin air’ (uit het niets) digitaal (bogus)geld bij te drukken om oplopende tekorten en schulden te kunnen (blijven) financieren. Puur staatskapitalisme! Hier dringt zich opnieuw de Kondratieff  lange golf beweging op. De gevolgen hiervan worden in de financiële pers tot dusver in het algemeen nog steeds onderbelicht. Het verleden (2007 en 2008) heeft geleerd dat de media zich hierop pas na de  event storten!
 

Gevaar van hyperinflatie (sterke koopkrachtdaling)

Met alle middelen zullen onze beleidsmakers coûte que coûte deflatie wensen te  voorkomen die de schuldpositie zou versterken. Er zal slechts worden aangestuurd op (hyper)inflatie die de uitstaande schulden juist doet verdampen. Plus ça change, zodra de overcapaciteit aan fiatgeld als een tsunami op de markt wordt losgelaten.

Immers, het teveel in circulatie gebrachte geld (aanbodzijde) doet de koopkracht  ervan evenredig dalen. Deze scenario’s zijn bekend in Duitsland in de jaren ’20, alsmede in landen als Zimbabwe, Argentinië en Venezuela in onze tijd. Zolang de banken dit geld “tegen de borst blijven drukken” om hun balanspositie te verstevigen en het niet uitlenen of stallen bij de centrale bank (tegen thans een negatieve rente), is er ogenschijnlijk niet zoveel aan de hand. Geen enkele gezonde economie kan echter overleven zonder gezonde staatsfinanciën en vice versa, een flinke dosis productiviteit en “een onderpand” in de vorm van een adequate (goud)reserve zoals tot 1971 (Bretton Woods).

 

Koopkrachtdaling  onafwendbaar

De consistente stijging van de edelmetaalprijs of beter de (onzichtbare) waardedaling van het fiatpapier tot september 2011, die toen van “bovenaf” een halt werd toegeroepen, was het beste bewijs van de verstoring van het mondiale monetaire systeem.
 

De daling van de valuta’s vertaald in de stijging van het edelmetaal begon vrijwel direct na de ontkoppeling ( einde inwisselbaarheid van dollars in goud), tot augustus 1971 destijds gefixeerd op $35 per troy ounce.
 

Na die tijd werden de aan de dollar gekoppelde valuta’s, waaronder onze toenmalige gulden, eveneens losgelaten en golden er slechts “zwevende” valuta’s.
 

De ontkoppeling van de dollar luidde tevens de opening van de kredietsluizen in - credit cards, tophypotheken alsmede de latere vermaledijde kredietderivaten w.o. de versneden ‘subprime’ hypotheken. Dit euvel doet zich thans ook voor op het terrein van de “gratis” autoleningen die intussen een hoogte hebben bereikt van ca. $1,2 biljoen (Financial Times).
 

Met een marktomvang van ruim 25 maal (!) de wereldeconomie verwerden de derivaten door Warren Buffett omschreven als ‘financial weapons of mass destruction’ tot de grootste passieve investeringscategorie binnen het monetaire systeem, omgeven door een (niet toevallige) absolute stilte.
 

Vanwege de versoepeling van de bankregels onder president Clinton die de Glass-Stiegel Act buiten werking stelde, kregen de banken vrij spel als gevolg waarvan de splitsing tussen de commerciële en investeringsbanken werd opgeheven. Deze beslissing geldt als “ouverture” tot de kredietcrash in 2008.
 

Als gevolg van de wereldwijd steeds verder oplopende schulden, met Japan als leader of the pack met een staatsschuld van ruim 250% van het BBP, groeit de onzekerheid. Je kunt niet zonder een inverdieneffect (economische groei en groei van de productiviteit) eindeloos groei met schuld blijven financieren.
 

Iedereen met papiergeld (met de dollar voorop) dreigt straks eigenaar te worden van een I owe you nothing’ ofwel niet meer dan de koopkracht van toiletpapier. Immers, het ‘fiduciaire’ papiergeld is niets anders dan slechts een belofte tot een stabiel koopkrachtbehoud. Straks zal blijken dat beleggen in (staats)papier niet meer dan beleggen “in lucht” blijkt te zijn geweest!
 

In het verleden zijn grote imperiums als het Perzische, Romeinse en ook het Byzantijnse Rijk na eeuwen aan deze ‘zonde’ ten onder gegaan. Zo kon Alexander de Grote zonder noemenswaardige tegenstand rechtstreeks doorlopen naar Perzië en konden de Romeinse huurlingen bijna ‘overnight’ bezit nemen van de stad Rome. Na eeuwen van bestaan twijfelt immers niemand meer aan het voortbestaan. De Soviet-Unie deed er “slechts” een slordige 75 jaar over.
 

Je zou bijna zeggen dat de V.S. op dit ‘feel good’ gevoel heeft ingespeeld en na de ontkoppeling zelfs kenbaar dorst te maken: ‘the dollar is our currency but your (naar ons wijzend) problem’ (uitspraak van de toenmalige Amerikaanse minister van Financiën John Conally in 1971) toen Europese landen vreesden voor een forse inflatie import vanuit de V.S. voortvloeiend uit de hoge kosten van de Vietnam oorlog. Naderhand diende de euro een veiliger tegenhanger te worden maar ook hier bleek de praktijk sterker dan de leer.
 

Alternatief

Een goed alternatief  voor een nieuwe reservevaluta is er vooralsnog niet. Het IMF hoopt haar voortbestaan te kunnen bestendigen met de uitgifte van SDRs (Special Drawing Rights of  Trekkingsrechten op de IMF mandmunten: de dollar, euro, pond, yen en yuan), mocht het vertrouwen uit de dollar lopen. Maar opgeteld zijn dit eveneens alle totaal “uitgewoonde” muntsoorten. Hoe dan ook geldt de dollar als ‘the worst currency except for all others’. De nood zal wetten breken wanneer de ‘debt bubble’ uiteenspat en de rol van de dollar uitgespeeld is. Denk daarbij ook aan alle grondstoffen die in dollars genoteerd staan en denk ook aan alle andere “uitgewoonde” valuta’s die in een luchtledig komen te hangen.
 

Om vervolgens de rust op de internationale financiële markten te herstellen zal naar alle waarschijnlijkheid opnieuw worden teruggegrepen op een op edelmetaal (immers nog altijd de monetaire barometer) verankerd muntsysteem.

Om de gigantische schuldenhoogte weer een “draaglijk” aanzien te geven, zal er een goudpariteit uit de hoed moeten worden getoverd met een equivalent van 10 – 15 maal de huidige prijs afhankelijk van het ankerpercentage, zodanig dat daarmee het marktvertrouwen wordt hersteld. Voor de meesten een nog niet te bevatten toekomstbeeld waarbij overnight onze koopkracht met dezelfde factor wordt “gedevalueerd”, een ongeëvenaarde koopkrachtval ten gevolge hebbend.
 

Daar het edelmetaal in de Westerse wereld wordt beschouwd als een ‘barbaric relic’ waarvoor maar geringe aandacht bestaat, zal deze klap hier aanzienlijk harder aankomen dan in de Aziatische wereld incl. Rusland waar nagenoeg dagelijks goud vanuit diverse windrichtingen bijeen wordt “gesprokkeld”.
 

Niemand weet hoe groot de exacte voorraden aldaar zijn maar je moet er van  uitgaan dat deze aanzienlijk groter zijn dan formeel wordt opgegeven. Gold Bullion komt nu voor China zelfs op een geschatte 20.000 ton(!). Duidelijk is dat de in Azië aangelegde voorraden als buffer tegen de val van de dollar zullen dienen! Immers, hier bevinden zich ook de grootste “voorraden” dollarpapier met een in China geschatte “voorraad” ter grootte van ruim $3.000 miljard.

 

 

NB. deze tekst dateert reeds van aanvang 2009 en wordt op gezette tijden “opgefrist” met de importante ontwikkelingen en marktgegevens.
 

NB. zie voor een indringend beeld van de laatste stand van zaken  ook het Voorbericht bij de mid’2017 update van de Strategische ModelPortefeuille.

 

Homepage | De Markt | Columns | Quotes| Archives | Introducties | Aanmelden | Contact

 


Disclaimer Portefeuille 

Hoewel alle berichtgeving alsmede de fondsprofielen met de grootste zorg worden samengesteld en uitgebracht, kunnen geen waterdichte garanties worden verstrekt. Wel wordt de berichtgeving vanuit eigen bron zowel als van externe professionele research pas na due diligence naar buiten gebracht. De deelnemer is te allen tijde zelf verantwoordelijk voor de opvolging alsmede de aan- en verkoopbeslissingen die hij/zij hieraan ontleent. 

Het portefeuillebeheer blijft onder het ressort van Robert Broncel, waarbij de deelnemer de vrijheid heeft al dan niet opvolging te geven aan de aanwijzingen ter zake. Het kan voorkomen dat door onvoorziene omstandigheden berichten te laat worden opgenomen zonder dat hiervoor verantwoordelijkheid kan worden genomen. Voorts zal de waarde van de portefeuille fluctueren en kunnen er nooit garanties voor de toekomst aan worden ontleend. 

Het intellectueel eigendom van de portefeuille, analyses en copyrights liggen bij Robert Broncel. Verder mag er zonder toestemming NIETS van deze site worden gekopieerd of op de een of andere wijze elders worden weergegeven.

2017 © Robert Broncel