De Financiële Markt
(bepalend voor onze toekomstige koopkracht!)

Eenvoudig uitgedrukt wordt de markt gevormd door het samenspel van vraag en aanbod, waarvan de prijs de functie is. Dat geldt ook voor de financiële markt waarin de rente die prijsfunctie vervult. Stijgt de vraag naar kapitaal dan stijgt normaliter ook de rente. Stijgt het aanbod dan daalt de rente. Ofschoon de leenbehoefte zeer groot is, wordt de rente door het overmatige “papieren” aanbod nu kunstmatig laag gehouden. Intrinsiek daalt daardoor de koopkracht van ons geld in evenredige mate.

In principe zouden we moeten kunnen spreken van een vrije marktvorming zonder dat de factoren vraag en aanbod “van bovenaf” worden beïnvloed, gemanipuleerd of sterker misleid. In mijn columns heb ik hierop al dikwijls gewezen. Meest indringend is de column “Viva la Restauration” van 25 november 2009, waarvan een kopie aan “onze bankier” Nout Wellink is verstuurd; het antwoord hierop is tot dus ver (vanzelfsprekend) uitgebleven.

De kapitaalmarkt
De grootste markt is de geld- of kapitaalmarkt. Deze wordt enerzijds in belangrijke mate door politici beheerst om hun al dan niet “fraaie” beloftes te kunnen waarmaken. Anderzijds zijn daar de zogenaamd onafhankelijke centrale bankiers die doorgaans hun oren meer laten hangen naar de politici die hen hebben aangesteld dan om juist de koopkracht van het grote publiek veilig te stellen. De meest onafhankelijke centrale bank was de Duitse gezien de traumatische ervaringen opgedaan tijdens de hyperinflatie in de jaren ’20.

Dat grote publiek draait niet alleen op voor de tekorten die door de overheid worden gecreëerd. Maar ook voor de bedenkelijke handel en wandel der systeembanken die formeel “nog solvent” maar intussen aan het staatsinfuus liggen. Zo lang deze banken elkaar niet vertrouwen vanwege onbetrouwbare vermogensbestanddelen is er evenmin reden om van buitenaf die banken te vertrouwen. De stress tests zijn dan ook niet meer dan een f(l)opspeen voor de bühne!

Financiële crisis = systeemcrisis
Het zijn de systeembanken geweest die ver buiten de nooit echt vastgelegde kapitaalratio (welk percentage van het eigen vermogen mag worden uitgeleend) met “overspelige” producten de huidige financiële crisis hebben veroorzaakt. Daardoor zijn we in de moeder aller crises beland. Het fnuikende was dat juist deze schulden- of  systeemcrisis het gevolg is geweest van het falend toezicht der centrale banken alsmede van de zgn. rating bureaus als Standard & Poor, Moody’s en Fitch die zich door hun opdrachtgevers (de banken!) lieten betalen.

Volgens een voetnoot in één der laatste berichten van de Bank of International Settlements (centraal overlegorgaan der centrale banken) in Basel dient er door de grote banken alleen al tot 2012 een bedrag van ruim $5.000 miljard te worden afgelost dan wel geherfinancierd. Meer dan de helft hiervan komt voor rekening van Europese banken. Deze banken verkeren in competitie met diverse staten die eveneens hun schulden op de een of andere wijze moeten kunnen blijven financieren.

De implicatie van een en ander is dat thans de totale mondiaal uitstaande schulden (de particuliere schuld niet meegerekend) groter zijn dan het totaal opgetelde mondiale bruto product ter grootte van ongeveer $58 biljoen (twaalf nullen). Het zal duidelijk zijn dat een dermate grote schuldsom op geen enkele normale wijze meer valt te saneren. Verre hiervan los je met schuldcreatie geen enkel schuldprobleem op. Hiermee is de geest uit de fles. Toegeven hieraan zou voor elke toppoliticus of topbankier gelijk staan met het hoofd in de strop leggen maar uiteindelijk is er voor hen no place to hide! Zie voor de inzichtelijkheid onderstaand schuldenoverzicht van ’s werelds grootste schuldennatie. De totaalsom komt neer op bijna negen maal het Amerikaanse BBP.

NB. dit was de situatie anno maart 2010. In juni berekende het Amerikaanse Central Budget Office (CBO) dat de federale schuld (sub a) in 2020 verder zal zijn opgelopen naar ruim $20 biljoen of bijna een verdubbeling! Wie betaalt?

Beheersing van de kapitaalmarkt
Hoewel we in een vrije democratie leven en naar believen kunnen kiezen welke partij we aan het bewind willen hebben, staat de kapitaalmarkt zover van ons af dat we de staat alle ruimte bieden om deze markt tot in de klucht te exploiteren.

De gevolgen hiervan worden in de financiële pers in het algemeen nog steeds zwaar onderbelicht. Het mag nooit meer zo zijn dat een soevereine staat annex centrale bank bij wijze van spreken een blanco check krijgt om de kapitaalmarkt zonder adequate checks and balances “uit te wonen” en ongelimiteerd ‘out of thin air’ (uit het niets) bogus (pseudo)geld bij te drukken om de oplopende schulden te kunnen blijven financieren. Het treurige gevolg hiervan is dat de voortdurend groeiende staatsschuld op ons nageslacht wordt afgewenteld!  

Gevaar van hyperinflatie (sterke koopkrachtdaling)
‘Plus ©a change’. Zodra de overcapaciteit aan fiatgeld op de markt wordt “losgelaten” (in het Engels heet dat ‘velocity’) is het hek van de dam. Omdat deflatie met alle (geld)middelen wordt bestreden, dreigt juist het gevaar van hyperinflatie.

Immers, het teveel in circulatie gebracht geld (aanbodzijde) doet de waarde (koopkracht) ervan evenredig dalen (inflatie) en op enige termijn een soort Zimbabwe scenario ontstaan. Zolang de banken echter het door de staat ontvangen geld “tegen de borst blijven drukken” om hun balanspositie te versterken en het niet uitlenen, blijven we in het Japan scenario (weinig groei maar wel een groeiende staatsschuld) hangen. Geen enkele florerende economie kan echter zonder gezonde staatsfinanciën vice versa, een dosis productiviteit en/of een “onderpand” in de vorm van een adequate (goud)reserve zoals tot 1971. Het gaat immers om het economisch inverdieneffect en om een op reële (onvervalste) cijfers gebaseerd marktvertrouwen. Thans leven we in exact het spiegelbeeld hiervan met bezuinigingen en afnemende koopkracht in het verschiet.

Koopkrachtdaling onafwendbaar
De consistente stijging van de edelmetaalprijs of beter de waardedaling van het papiergeld is het beste bewijs van de verstoring van het mondiale monetaire systeem. De daling der valuta’s vertaald in de stijging van de goudprijs begon vrijwel direct na de (tijdelijke!) ontkoppeling (einde inwisselbaarheid) van de dollar/goudrelatie in 1971. Tot die tijd stond een troy ounce nog gefixeerd op $35 of ruwweg €25.  Na die tijd werden de andere valuta’s losgekoppeld van de dollar en golden er slechts “zwevende” valuta’s. De ontkoppeling van het goud luidde tevens de opening van de kredietsluizen in (credit cards, hypotheken alsmede de vermaledijde derivaten).

Met een omvang van 20(!) maal de wereldeconomie, verwerden deze derivaten (w.o. versneden hypotheekproducten met afzekeringen) door Warren Buffett omschreven als‘weapons of mass destruction’ tot de schandvlek van het systeem. Vanwege de versoepeling der bankregels zijn ze niet of nauwelijks terug te vinden in de boeken der banken. In plaats van superwinsten zouden ze na reële afschrijving hierop superverliezen in plaats van superwinsten moeten rapporteren! Het rapporteren van deze verliezen zou anderszins duiden op de bevestiging van de banken-(lees: systeemcrisis).

Vanaf de jaren ’80 en ’90 hebben met name Aziatische landen juist weer gekozen voor een koppeling aan de dollar om hun export te bevorderen om op deze wijze een belangrijke stap naar ontwikkeling te kunnen zetten. Op grond hiervan kon de V.S. jarenlang op de pof leven doordat de Amerikaanse schuld door deze landen werd opgenomen om hun export naar de V.S. veilig te stellen. De producten uit de lage lonen landen hielden de inflatie laag en daardoor kon ook de rente dalen. Het geld werd goedkoop en de risicoperceptie werd bijgevolg steeds geringer.

Als gevolg van de steeds hoger oplopende schulden in de Westerse wereld neemt de bull in onzekerheid verder toe. Iedereen met papiergeld dreigt straks eigenaar van een zgn. ‘I owe you nothing’ te worden! Immers, papiergeld is niet meer dan een belofte tot behoud van koopkracht. Straks zal blijken dat we allemaal “in lucht” dus in niks hebben gespaard c.q. belegd. Dat geldt ook voor de landen met grote dollar- of euroreserves, tenzij ze die tijdig hebben geloosd.

In het verleden zijn grote imperiums aan deze ‘zonde’ ten onder gegaan, soms na een voortbestaan van vele eeuwen (voorbeelden: Perzische Rijk, Romeinse Rijk, Byzantijnse Rijk). Na zo lange tijd is er immers toch geen enkele twijfel meer aan integriteit van het financiële bestel? Je zou bijna zeggen dat de V.S. op dit ‘feel good’ gevoel hebben ingespeeld en zelfs kenbaar dorsten te maken dat ‘the dollar is our currency but your (naar ons wijzend) problem’! De euro diende een veiliger tegenhanger te worden maar ook hier bleek de realiteit sterker dan de leer (Maastricht!).

Het aanscherpen van de internationale bankregels met mogelijke implementatie pas in december 2012 zal evenzo blijken niet meer te zijn dan het paard achter de wagen spannen met banenverlies en BBP-dalingen tot gevolg (Institute of International Finance in Washington DC). Immers, de kredietfunctie is ontwricht.

Alternatief
Een goed alternatief voor een nieuwe reservevaluta is er niet. De hoogste ogen gooit weliswaar de Chinese yuan of renminbi doch de omvang van het Chinese BBP is nu nog geen 10% van het Amerikaanse dus hoe dan ook een brug te ver, ook al wordt verwacht dat dit in de komende 5 jaar zal zijn verdubbeld.

Hoe dan ook geldt de dollar als ‘the worst currency except for all others’ (euro, pond, yen). Wanneer het internationale monetaire systeem ingeleid door de ‘bond bubble’ implodeert, zal alleen het edelmetaal als ‘last resort’ deze reserve(ruilmiddel)functie op enigerlei wijze opnieuw overnemen. Goud zal dan niet voor $1200 of €900 per ounce “over de toonbank gaan” maar minstens met een “0” er achter. Voor de meesten een nog niet te bevatten toekomstbeeld.

Waarom Goud

Waarom Zilver

Zoals onderstaand overzicht laat zien, zijn alle majeure valuta’s in goud uitgedrukt vooral de laatste 10 jaar sterk gedeprecieerd of hebben m.a.w. koopkracht ingeleverd. Men zegt dat de goudprijs is gestegen, terwijl het goud niet anders dan een “constante” is. In de grondstoffensector valt een soortgelijke ontwikkeling waar te nemen. Bij de verdere economische uitbouw van de ontwikkelingslanden met China en India voorop zal blijken dat de sector van de hard assets nog voor jaren een dominante rol zal blijven spelen op het internationale marktplateau. Op zich is dat een sluimerende inflatiefactor.

 

Aan de hand van bovenstaande grafiek wordt duidelijk dat je voor steeds minder goud steeds meer goed (huis, auto etc.) koopt. Deze tendens bevindt zich nochtans in aanloopfase II maar beslist nog lang niet in de finale fase. Dat is de crux van deze tijd!!

In onderstaande grafiek wordt duidelijk dat we ons in de huidige cyclus nog ergens op de mediaan (rode lijn) bevinden. Gezien de steeds verder zwellende bond bubble dienen we ernstig met een herhaling à la jaren ’70 rekening te houden, met de grootste en snelste stijging van het edelmetaal aan het eind van de cyclus.

Let hier op de rode average lijn, waarop we ons thans bevinden.

Alsof het business as usual is worden traditionele beleggingscategorieën als aandelen, obligaties, sparen en vastgoed of mengvormen daarvan nog steeds aangeprezen. De aanbieders van deze producten (banken, verzekeringsmijen, etc.) dienen in de eerste plaats hun eigen balans op te schonen. Ze hebben er geen belang bij de belegger alert te maken op de toekomstige omslag (de echte crisis!), wanneer de schuld bubble barst, de financiële voodoo tot een “harde landing” leidt en alle prijskaartjes worden verhangen.

Voor de degenen die zich laten voorlichten door de huidige generatie financiële autoriteiten, aan instituten gelieerde analisten en adviseurs dreigt dat tot een pijnlijke ervaring te leiden. Dat geldt idem voor de traditionele pensioenfondsen!

Onderstaande chart van Trend Macrolytics laat een nagenoeg convergent beeld zien van de S&P vanaf mei 1936 geprojecteerd op de S&P vanaf juli 2009. Opvallend is dat deze ontwikkeling nagenoeg identiek is. Het verdere verloop zoals vanaf mei ’37 is aangegeven, dienen we vooralsnog af te wachten.

Harde afspraken
Na de omslag zullen er harde internationale afspraken gemaakt dienen te worden met even harde sancties voor het geval er een staat of bank wederom in de verleiding mocht komen. De verwachting is dat zulks pas zal gebeuren nadat zich voordien de nodige sociale, politieke en/of militaire onrust zal hebben voorgedaan. Vooralsnog zal het bij “pappen en nat houden” (geldpers!) blijven, waarmee de huidige malaise echter in een steeds dieper moeras wegzinkt.

Een gezegde luidt: “de markt kan veel langer irrationeel blijven dan de rationaliteit weergeeft of toelaat”. Dit heeft te maken met het nu eenmaal trager groeiende besef of inzicht in de werkelijkheid. Wel verkochten insiders in de V.S. in de maand juli voor $447 miljard aan stukken, het op één na hoogste bedrag sinds augustus 2008. Vanuit die hoek duidt dit op afnemend vertrouwen in een goede afloop.

De Strategische Portefeuille
De financiële toekomst (pensioen!) heeft bijgevolg nog nooit om zoveel aandacht gevraagd maar heeft ook nog nooit zulke goede kansen geboden. De “Strategische Portefeuille” speelt hierop bij uitstek in. Middels een zorgvuldige maar ook dynamische asset allocation wordt stapsgewijs (kopen op aangeduide dips) een portefeuille opgebouwd met als doel in de eerste plaats de koopkracht veilig te stellen en voorts om maximale vermogensgroei te bevorderen. 

Met een goed zicht op de financiële toekomst zal men in staat zijn niet alleen zijn/haar koopkracht te vrijwaren maar bovendien optimaal te profiteren van de toekomstige marktontwikkelingen. De deelnemers in de Portefeuille worden regelmatig middels fondsen updates alsmede alle relevante marktinformatie op de hoogte gehouden. Deze updates worden reeds vanaf de start van de Portefeuille aanvang 2010, dus niet pas vanaf de datum van aanmelding verstrekt.

Het gaat daarbij niet alleen om de huidige resultaten en koersvorming die hoogstwaarschijnlijk vooralsnog zullen blijven correleren met de huidige marktontwikkelingen. Het gaat om de divergente ontwikkeling die pas ná de omslag evident zichtbaar zal worden.

Om met Warren Buffett te spreken: “laat uw emoties niet bepalen door het korte termijnbeeld maar blijf vooral gefocust op uw koopkracht op langere termijn!”

Strategische Portefeuille

Junior Portefeuille

NB. Deze video laat zien in welke werkelijke (financiële) wereld we leven!

 

De Strategische Portefeuille biedt u de beste overlevingskansen – aanmelden.